Publikacja prezentuje spostrzeżenia zespołu zaangażowanego w projekt na temat koncepcji prognozowania zjawisk rynku. To refleksja wykraczająca poza typowe podejście stosowane przez inne instytucje. Zakładamy, że będzie ona stanowiła wkład do debaty nad polityką gospodarczą – debaty prowadzonej przez organizacje zrzeszające pracodawców, związki zawodowe, administrację publiczną, publiczne i niepubliczne instytucje rynku pracy, analityków polityk i programów publicznych oraz, last but not least, polityków. Dlatego nie koncentrujemy się na budowaniu konkurencyjnych prognoz opartych o powszechnie stosowany paradygmat badawczy, lecz przedstawiamy krytyczne analizy i pomysły innego podejścia do budowania scenariuszy rozwoju sytuacji. Cechą tego podejścia jest dostarczanie ram do dyskusji nad koniecznymi działaniami w dziedzinie polityki gospodarczej, i to raczej działań o charakterze ustrojowym, niż interwencji obliczonych na wywołanie skalkulowanych efektów makroekonomicznych. Jesteśmy sceptyczni wobec możliwości precyzyjnego przewidywania przebiegu zjawisk gospodarczych, w tym efektów interwencji. Uważamy natomiast, że możliwe i pożądane jest ocenianie kierunkowych, jakościowych konsekwencji rozwoju zdarzeń. Możliwe jest też wyciąganie wniosków i uczenie się w oparciu o prowadzone analizy. Podstawą rozwoju gospodarczego jest przede wszystkim tworzenie prawno‑instytucjonalnych warunków do wykorzystania inicjatywy, wiedzy i innowacyjności podmiotów działających na rynku, zarówno pracodawców, jak i pracowników.
Podstawą projektu „założycielskiego” Obserwatorium oraz niniejszej publikacji są wyniki ogólnopolskich badań przeprowadzonych na próbie 2 530 przedsiębiorstw w okresie od stycznia do maja 2010 r. w ramach działań prowadzonych przez Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy. Koncepcję badań i ich narzędzia przygotował zespół autorów tej publikacji, a dane zgromadził Urząd Statystyczny w Krakowie. W publikacji wykorzystano również specjalistyczne opracowania oraz dane pochodzące ze źródeł statystyki publicznej.
Publikacja składa się z dwóch zasadniczych części: koncepcyjno‑metodologicznej (dwa pierwsze rozdziały) i empirycznej. Pierwszy rozdział nosi charakter programowy. Opisano w nim cele prognozowania zjawisk rynku pracy, przedstawiono jego znaczenie dla podmiotów działających na rynku pracy, dokonano przeglądu międzynarodowych rozwiązań stosowanych w tym zakresie oraz przedstawiono możliwości wykorzystywania prognoz o tym charakterze dla programowania polityk i programów rynku pracy oraz polityk z nimi skojarzonych.
W rozdziale drugim przedstawiono, wykorzystane w empirycznej części opracowania, metody i narzędzia prognozowania sytuacji na rynku pracy, sposób przeprowadzenia badań, narzędzia analizy pozyskanych danych oraz formy prezentacji i interpretacji wyników badań. Jest to syntetyczna charakterystyka wykorzystanego warsztatu badawczego, który w przyszłości powinien służyć pracom Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy.
W części drugiej, empirycznej, przedstawiono trzy sposoby podejścia do prognozy zjawisk rynku pracy oparte zarówno o wyniki przeprowadzonych badań, jak i dane zastane (z różnych źródeł). W skład tej części wchodzą trzy rozdziały: trzeci, czwarty i piąty. Rozdział trzeci zawiera projekcje rozwoju sytuacji na rynku pracy oparte o przewidywania kierownictw przedsiębiorstw zebrane w sondażu. Prognozy te dotyczą sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw, zatrudnienia, wynagrodzeń oraz zapotrzebowania na kwalifikacje. Zestawienie tych oczekiwań przedsiębiorców może być przydatne w dialogu społecznym na temat polityki gospodarczej i kształtowania warunków dla przedsiębiorczości. Walor tego rodzaju prognoz czy projekcji będzie rósł z czasem, wraz z kolejnymi falami badań, które pozwolą śledzić zmiany dotyczące oczekiwań w przedsiębiorstwach i konfrontować je z realnym przebiegiem zjawisk.
Rozdział czwarty jest poświęcony wykorzystaniu prognozowania ekonometrycznego w przypadku kluczowych charakterystyk dotyczących sytuacji na rynku pracy: zatrudnienia i bezrobocia. Głównym celem tego rozdziału nie jest tworzenie kolejnej, konkurencyjnej prognozy, lecz przede wszystkim refleksja nad trafnością i przydatnością tego rodzaju prognozowania. Nie podważając jego sensu, wskazuje się na jego ograniczenia. Rozdział zawiera także przykład prostej prognozy ekonometrycznej, której trafność krótkoterminowa zdaje się nie odbiegać od tych bardziej wyrafinowanych.
Ostatni rozdział prezentuje, w zarysie, scenariusze rozwoju sytuacji na rynku pracy, oparte na wcześniej zaprezentowanych analizach, wzbogacone o dodatkowe źródła zastane. Budowanie tego rodzaju scenariuszy służy przede wszystkim tworzeniu ram dla prowadzenia polityki rynku pracy i kształtowania stanowiska partnerów dialogu społecznego w tej dziedzinie. W rozdziale tym zostały przedstawione zestawy czynników, które mogą zepchnąć realistyczny wariant rozwoju w kierunku niepożądanym lub też mogą dostarczyć pozytywnych impulsów rozwojowych. Scenariusze te rysują zatem ramy debaty publicznej nad polityką rynku pracy.
POBIERZ PUBLIKACJĘ
Podstawą projektu „założycielskiego” Obserwatorium oraz niniejszej publikacji są wyniki ogólnopolskich badań przeprowadzonych na próbie 2 530 przedsiębiorstw w okresie od stycznia do maja 2010 r. w ramach działań prowadzonych przez Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy. Koncepcję badań i ich narzędzia przygotował zespół autorów tej publikacji, a dane zgromadził Urząd Statystyczny w Krakowie. W publikacji wykorzystano również specjalistyczne opracowania oraz dane pochodzące ze źródeł statystyki publicznej.
Publikacja składa się z dwóch zasadniczych części: koncepcyjno‑metodologicznej (dwa pierwsze rozdziały) i empirycznej. Pierwszy rozdział nosi charakter programowy. Opisano w nim cele prognozowania zjawisk rynku pracy, przedstawiono jego znaczenie dla podmiotów działających na rynku pracy, dokonano przeglądu międzynarodowych rozwiązań stosowanych w tym zakresie oraz przedstawiono możliwości wykorzystywania prognoz o tym charakterze dla programowania polityk i programów rynku pracy oraz polityk z nimi skojarzonych.
W rozdziale drugim przedstawiono, wykorzystane w empirycznej części opracowania, metody i narzędzia prognozowania sytuacji na rynku pracy, sposób przeprowadzenia badań, narzędzia analizy pozyskanych danych oraz formy prezentacji i interpretacji wyników badań. Jest to syntetyczna charakterystyka wykorzystanego warsztatu badawczego, który w przyszłości powinien służyć pracom Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy.
W części drugiej, empirycznej, przedstawiono trzy sposoby podejścia do prognozy zjawisk rynku pracy oparte zarówno o wyniki przeprowadzonych badań, jak i dane zastane (z różnych źródeł). W skład tej części wchodzą trzy rozdziały: trzeci, czwarty i piąty. Rozdział trzeci zawiera projekcje rozwoju sytuacji na rynku pracy oparte o przewidywania kierownictw przedsiębiorstw zebrane w sondażu. Prognozy te dotyczą sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw, zatrudnienia, wynagrodzeń oraz zapotrzebowania na kwalifikacje. Zestawienie tych oczekiwań przedsiębiorców może być przydatne w dialogu społecznym na temat polityki gospodarczej i kształtowania warunków dla przedsiębiorczości. Walor tego rodzaju prognoz czy projekcji będzie rósł z czasem, wraz z kolejnymi falami badań, które pozwolą śledzić zmiany dotyczące oczekiwań w przedsiębiorstwach i konfrontować je z realnym przebiegiem zjawisk.
Rozdział czwarty jest poświęcony wykorzystaniu prognozowania ekonometrycznego w przypadku kluczowych charakterystyk dotyczących sytuacji na rynku pracy: zatrudnienia i bezrobocia. Głównym celem tego rozdziału nie jest tworzenie kolejnej, konkurencyjnej prognozy, lecz przede wszystkim refleksja nad trafnością i przydatnością tego rodzaju prognozowania. Nie podważając jego sensu, wskazuje się na jego ograniczenia. Rozdział zawiera także przykład prostej prognozy ekonometrycznej, której trafność krótkoterminowa zdaje się nie odbiegać od tych bardziej wyrafinowanych.
Ostatni rozdział prezentuje, w zarysie, scenariusze rozwoju sytuacji na rynku pracy, oparte na wcześniej zaprezentowanych analizach, wzbogacone o dodatkowe źródła zastane. Budowanie tego rodzaju scenariuszy służy przede wszystkim tworzeniu ram dla prowadzenia polityki rynku pracy i kształtowania stanowiska partnerów dialogu społecznego w tej dziedzinie. W rozdziale tym zostały przedstawione zestawy czynników, które mogą zepchnąć realistyczny wariant rozwoju w kierunku niepożądanym lub też mogą dostarczyć pozytywnych impulsów rozwojowych. Scenariusze te rysują zatem ramy debaty publicznej nad polityką rynku pracy.
POBIERZ PUBLIKACJĘ
